AVRUPA OBEZİTE GÜNÜ

Avrupa Sağlık otoriteleri (European Association for the Study of Obesity (EASO)) tarafından 22 Mayıs günü “Avrupa Obezite Günü” olarak kabul etmiştir. 2010 yılında bir grup hekim ve hasta tarafından bir kampanya şeklinde başlamıştır. Avrupa’da obeziteye farkındalık için bugünlerde farklı etkinlikler düzenlenmektedir. 

Obezite, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından "Sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi" şeklinde tanımlanmaktadır. Yetişkin erkeklerde vücut ağırlığının ortalama %15-20'sini, kadınlarda ise %25-30'unu yağ dokusu oluşturmaktadır. Erkeklerde oranın %25, kadınlarda ise %30'un üzerine çıkması obezite olarak tanımlanır. Genelde tanı ve tip tayini için klinik uygulamalarda boy ve kilo ölçümüyle beden kütle indeksi (BKİ),  bel çevresi ölçümleri ile belirlenir (GlobalDatabaseonBMI, WHO, http://www.who.int/bmi/index.jsp?introPage=intro_3.html.). BKİ ye göre obezite sınıflaması Tablo 1 de gösterilmiştir.  Beden Kütle İndeksi, kilogram olarak vücut ağırlığının metre cinsinden boyun karesiyle bölünmesiyle hesaplanır (kg/m2).

 

Tablo 1. Beden Kütle İndeksi (BKİ- kg/m2)’ne göre obezite sınıflaması (Global Database on BMI, WHO)

Zayıf

<18.5

Normal

18.5-24.9

Fazla kilolu

25-29.9

Obezite

≥30

Evre 1

30-34.9

Evre  2

35-39.9

Evre 3 (Morbid)

≥40

 

 

Obezite yaygın görülen ve giderek küresel bir epidemi halini alan bir genel sağlık sorunudur. Asya, Afrika ve Avrupa'nın altı ayrı bölgesinde yapılan ve 12 yıl süren MONICA çalışmasında obezite prevalansında 10 yılda %10-30 arasında bir artış saptandığı bildirilmiştir. Obezitenin en sık görüldüğü ABD'de Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi (CDC) tarafından yürütülen NHANES (ABD-Ulusal Beslenme ve Sağlık Araştırması) çalışmasına göre, 2003-2004 yıllarında obezite (BKI 30) prevalansının Erkeklerde %31.1, Kadınlarda %33.2, 2005-2006 yıllarında ise Erkeklerde %33.3, Kadınlarda ise %35.3 olarak açıklanmıştır.

Avrupa'da yetişkinlerde; Fazla kilolu olma prevalansı Erkeklerde %32-79, Kadınlarda ise %28-78 arasında; Obezite prevalansı ise Erkeklerde %5-23, Kadınlarda %7-36 arasında değişmektedir.

Dünya genelinde yetişkin erkek ve kadınlarda kilo fazlalığı (BMI ≥ 25 kg/m²) ve obezitesi (BMI ≥ 30 kg/m²) bulunanlar azımsanmayacak oranda ve giderek artış göstermektedir. 2010 itibariyle WHO’nun verdiği global istatistikler bunu açıkça göstermektedir (https://apps.who.int/infobase/Index.aspx).

Ülkemizde obezite prevalansı özellikle kadınlarda %30 gibi belirgin yüksek oranlara ulaşmaktadır. TURDEP çalışmasında 24.788 kişi taranmış, sonuçları değerlendirildiğinde kadınlarda %30, erkeklerde %13, genelde ise %22.3 düzeylerinde obezite prevalansı bildirilmiştir. Obezite sıklığının 30’lu yaşlarda arttığı, 45-65 yaşları arasında pik yaptığı belirtilmiştir. Obezite prevalansı kentsel alanda %23.8 iken kırsal alanda %19.6 olarak tespit edilmiştir. Ülke geneli, değerlendirildiğinde doğu bölgelerinde daha az obeziteye rastlanmıştır. Santral obezite (bel çevresi kadında >88, erkekte> 102cm) prevalansı kadınlarda %49, erkeklerde %17 genelde %35 olarak tespit edilmiştir (Satman İ ve ark. 2002). TURDEP-I çalışmasından 12 yıl sonra yapılan TURDEP-II çalışmasında Türk erişkin toplumunda obezite sıklığının 1998’de %22.3’ten %40 artarak 2010’da %31.2’ye ulaştığı görülmüştür. Kadınlarımızda obezite sıklığı %44, erkeklerde ise %27 olarak bildirilmiştir. Son 12 yılda kadınlarda obezite %34, erkeklerde ise %107 artmıştır.

Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA) beş yılda bir tekrarlanmaktadır. Çalışma kapsamına alınan 15-49 yaş grubu kadınlarda obezitenin giderek arttığı görülmektedir. Bu araştırmaya göre, 15-49 yaş grubu kadınlarda Fazla kiloluluk (BKİ=25.0-29.9 kg/m2) sıklığı 1998, 2003 ve 2008 yılında sırasında %33.4, %34.2 ve %34.4, Obezite (BKİ 30 kg/m2) sıklığı ise %18.8, %22.7 ve %23.9 olarak bulunmuştur.

Görüldüğü gibi kadınlarda obezite sıklığında son 10 yılda %5.1 artış olmuştur. Ayrıca okul çağı 6-10 yaş grubu çocuklarda % 20 oranlarına varan hafif şişman ve şişman saptandığı Türkiye’de Okul Çağı (6-10 Yaş Grubu) Çocuklarında Büyümenin İzlenmesi (TOÇBİ) Projesi Araştırma Raporu’ndan anlaşılmaktadır. Erken yaşta obezite ile ilişkili hastalıkların önemi giderek artmaktadır.

Zonguldak ilinde obezite ve diyabet oranı Türkiye Endokrinoloji ve Metabolİzma Derneği’nin taraması içerisinde saptanmıştır. Obezite erkeklerde %27, kadınlarda % 43.2 oranında; diyabet sıklığı ise sırayla %13 ve % 12 oranında saptanmıştır.

Yıllar itibari ile Türkiye nüfusu 2007 yılı 70.586.256 kişi, 2008 yılı 71.517.100 kişi, 2009 yılı 72.561.312 kişi (http://www.nvi.gov.tr/Hizmetler /Istatistikler,Ikamet_Istatistigi.html ) 2011 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre 74.724.269 kişi, Zonguldak nüfusu da 310.036 kişi olarak belirtilmiştir (Tablo 1). Sonuçta ülkemizde 20 milyon üzerinde fazla kilolu ve obez insan bulunurken, il ve ilçe merkezleri ile Zonguldak’ta 100.000 üzerinde hesap edilmektedir.

Giderek artan obezite epidemisi nedeniyle, 15-17 Kasım 2006 tarihinde Istanbul'da "DSÖ Avrupa Obezite ile Mücadele Bakanlar Konferansı" düzenlenmiştir. Söz konusu Konferans ulusal ve uluslararası boyutta, başta sağlık olmak üzere tarım, eğitim, spor, ulaşım, sosyal güvenlik gibi diğer ilgili Bakanlar ve devlet sektörlerinin üst düzey yetkilileri, hükümetler arası kuruluşlar ile sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, uzmanlar ve uluslararası kuruluş temsilcileri ve basın mensupları olmak üzere yaklaşık 500 kişinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Konferans sırasında "Avrupa Obezite ile Mücadele Belgesi" imzalanmıştır (European Charter on Counteracting Obesity, WHO European Ministerial Conference on Counteracting  Obesity Conference Report, WHO, 2007.). Ülkemizde de obezite ile mücadele ulusal sağlık politikasına ilişkin çeşitli yayınlarda yer almıştır. Bakanlıkça hazırlanan "Sağlık 21 Herkes Için Sağlık" programında obezitenin hipertansiyon, diyabet vb. hastalıklar için önemli bir risk faktörü olduğu belirtilmiş ve 2020 yılına kadar primer koruma yaklaşımı ile 40 yaş ve üzeri nüfusta obezite prevalansının %10 azaltılması hedeflenmiştir (Sağlık 21 Herkese Sağlık, Türkiye'nin Hedef ve Stratejileri, Sağlık Bakanlığı Yayını, Ankara, 2001).

Türkiye Kalp ve Damar Hastalıklarını Önleme ve Kontrol Programı (Türkiye Kalp ve Damar Hastalıklarını Önleme ve Kontrol Programı, Risk Faktörlerine Yönelik Stratejik Plan ve Eylem Planında da pek çok kronik hastalık için risk faktörü olan obezitenin önlenmesi için ulusal bir programının hazırlanması hususu yer almıştır.

Obezitenin önlenmesine yönelik faaliyetlere hız vermek, belirlenen hedeflere ulaşmak, ihtiyaçlar doğrultusunda yeni hedef ve stratejiler belirlemek ve faaliyetlerin belirli bir çerçevede yürütülmesini sağlamak amacıyla ulusal bir programın hazırlanmış ve eylem planı uygulamaya konmuştur. "Türkiye Obezite (Şişmanlık) ile Mücadele ve Kontrol Programı" ülkemizde görülme sıklığı giderek artan obezitenin önlenmesine yönelik bilimsel ve politik kararlılığın oluşturulması ve sektörler arası faaliyetlerin güçlendirilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Program obezite ile mücadelede yeterli ve dengeli beslenmenin sağlanmasına yönelik önlemlerin yanısıra toplumda düzenli fiziksel aktivitenin teşvik edilmesine dair hususları da kapsadığından adı “Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı” olarak değiştirilerek 28 Eylül 2010 tarih ve 27714 sayılı resmi gazetede Başbakanlık Genelgesi olarak yayımlanmıştır. (Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı” Sağlık Bakanlığı, Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayın No 773, Ankara, 2011)

Çağımızın epidemisi haline gelen “Obezite ve diyabet”le mücadelede ulusal ve uluslararası ölçekte obezite ve diyabetle mücadele eylem planları oluşturulmaktadır. Bölgemizde nüfusun obezite (% 27-41) ve diyabet oranı (%12-13) yüksektir; bu hastalıklarla mücadele edecek donanımlı bir mükemmeliyet merkez bulunmamaktadır. Bülent Ecevit Üniversitesi "Obezite ve Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi" Resmi Gazetenin 25 Kasım 2015 tarih ve 29543 Sayılı yayınındaki yönetmeliği ile kamuda bu nitelikte ilk uygulama ve araştırma merkezi olarak kuruldu. Merkezimizin temel amacı bu alanda uluslararası ve ulusal bir mükemmeliyet merkezi haline gelmektir. Obezite ve diyabet hastalıklarına yönelik eğitim, uygulama ve araştırmaların yürütülmesi dünya geneli ve ülkemizde olduğu gibi Üniversitemiz için de öncelikli alanlarından birisi olmuştur.

Bilgi İşlem Daire Başkanlığı - Her Hakkı Saklıdır
[<Icerik: Telefonla Randevu>]
IPv6 Etkin